Η σύγχρονη έννοια '''Αίρεση''' στην [[Ορθόδοξη Εκκλησία]] αποκαλείται το θεολογικό [[δόγμα]] ή σύστημα, το οποίο έχει απορριφθεί από την εκκλησία, διότι σφάλει ως προς την Αλήθεια, η οποία αποτελεί εμπειρική βίωση και όραση του Θείου<ref>Χ. Γιανναράς, το Αλφαβητάρι της λέξεως "Πίστης, σελ. 31</ref>. Έτσι για την ορθόδοξη θεολογία ως ''αίρεση'' νοήται η ''"ανατροπή της πίστεως, η εκτροπή από την αποκαλυφθείσα αλήθεια, η αστοχία περί την αλήθεια, είναι το δόγμα εκείνοναυάγιο περί την [[πίστη]], ψευδοδιδασκαλία, ψευδοπροφητεία, βλασφημία, ξένη και αλλοτρία βοτάνη"''<ref>Δ.Θ.Κόκορη, «''Ορθοδοξία και κακοδοξία''», Β΄ Έκδοση, σελίς 12</ref>, ενώ κατά τον [[Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης|Νικόδημο Αγιορείτη]], που έχει παραστρατήσει στην αίρεση ''"η διαφορά φαίνεται παρευθύς και αμέσως περί την της εις Θεόν πίστεως"''. Οι αιρετικοί επίσης κατά την Ορθόδοξη Θεολογία αποτελούν τους ''"κατά την πίστιν και τα δόγματα χωρισμένους από την ορθή οδότους ορθοδόξους και παντελώς απομεμμακρυσμένους"''<ref>Νικοδήμου Αγιορείτου, Πηδάλιον, σελίς 588</ref>. Σύμφωνα μάλιστα με την [[Καινή Διαθήκη]] η αίρεση οδηγεί ''"Επί πλείον γαρ προκόψουσιν ασεβείας και ο λόγος αυτών ως γάγγραινα νομήν έξει...οίτινες περί την αλήθειαν ηστόχησαν, λέγοντες την ανάστασην ήδη γεγονέναι, ακολουθώντας έναν διαφορετικό και εσφαλμένο δρόμο πίστεωςανατρέπουσιν την τινών πίστην"'' (''B΄ Τιμόθεον β΄, 18''). Θα πρέπει να τονιστεί πως η αίρεση διαφέρει από αυτόν από τον οποίο αποσχίσθηκετο [[Σχίσμα]].

Η λέξη παράγεται από το "αιρώ", που σημαίνει: "διαλέγω". Και φανερώνει την επιλογή που κάνει μια αίρεση, μεταξύ κάποιων δογμάτων, τα οποία ξεχωρίζει == Ετυμολογία και υπερτονίζει, σε βάρος άλλων δογμάτων μιας πίστεως.ιστορική χρήση ==

Στην εποχή του Ιησού ΧριστούΩς ''αίρεσις'' στην Ελληνική γλώσσα, αποδίδεται η έννοια της κατάκτησης και της κατάληψης, εφόσον η λέξη δεν είχε κατετυμολογείται από το ρήμα ''αιρέω''. Αν ετυμολογείται από το ''αιρέομαι'' ανάγκην την κακή σημασία που έχει σήμερα, αλλά τη βρίσκουμε με την έννοια τότε στα πλαίσια της "σχολής σκέψεως". Για παράδειγμα''αρχαίας ελληνικής γραμματείας'' σημαίνει το ''εκλέγειν'', το δικαίωμα εκλογής, στην Αγία Γραφή βρίσκουμε την έννοια αυτήελεύθερη σκέψη, στο χωρίο Πράξεις 26/κστ: 5: "...μαρτυρείν ότι κατά την ακριβεστάτην αίρεσιν της ημετέρας θρησκείαςελεύθερη βούληση την ελεύθερη επιλογή, έζησα Φαρισαίοςτη [[Φιλοσοφία|φιλοσοφική]] και τη [[Θρησκεία|θρησκευτική]] αίρεση.Ως ''αιρετικός'' νοείται εκείνος που είναι ικανός να εκλέγει, που δεν υιοθετεί τις παραδεδομένες αντιλήψεις και ιδέες.." Εκεί Σύμφωνα με τη σύγχρονη έννοια του όρου -εκείνος δηλαδή που στην αρχαιότητα αποκαλείτο ''αιρετιστής''- είναι ο απόστολος Παύλοςοπαδός, αποκαλεί "ακριβεστάτην αίρεσιν" τον Φαρισαϊσμόμιμητής ή εκείνος που ανήκει κυρίως σε θρησκευτική και δευτερευόντως σε ό, στον οποίο ανήκε πριν γίνει Χριστιανόςτι έχει χαρακτηρισθεί ως επιστημονική αίρεση. Το ότι τον αποκαλεί: "ακριβέστατο"Οι αιρέσεις ως παρεκκλίσεις, δείχνει ότι στην εποχή εκείνη, η λέξη δεν είχε κακή έννοια, αλλά θα μπορούσε μια σχολή σκέψης αποσχίσεις από την βασική αρχή είναι δυνατόν να ονομάζεται έτσιταξινομηθούν σε [[Επιστήμη|επιστημονικές]], έχοντας σωστά δόγματαιδεολογικές και θρησκευτικές.

Επειδή όμως η Χριστιανική πίστη Η αρχική χρήση της λέξης ''αίρεσις'', αναμφιβόλως δεν ήταν απλώς μια σχολή σκέψηςείχε αρνητική χρειά στην αρχαιότητα. Η ''αίρεση'' αρχικά αναφερόταν σε «''μία γνώμη, δεν ήταν δηλαδή θεωρητική ή φιλοσοφική που έπαιρνε κάποιος προς ένα φιλοσοφικό σύστημα γνώσεωςθέμα''»<ref>Ιω. Ζηζιούλα, «''Ελληνισμός και Χριστιανισμός''», Εκδόσεις Αποστολική Διακονία, Αθήνα 2003, αλλά σελίς 146</ref> με αποτέλεσμα να χρησιμοποιήται για να καταδείξει τις τάσεις των διαφόρων φιλοσοφικών ρευμάτων ή συστημάτων. Μάλιστα «''η έκφραση γνώμης και η δημιουργία σχολών σκέψεως ήταν κάτι που καλλιεργούσε ιδιαίτερα ο Ελληνισμός και που αρχικά δε δημιουργούσε καμία δυσκολία στις σχέσεις του προς τον Χριστιανισμό''»<ref>ενθ.αν.</ref>. Σταδιακά όμως η μοναδική οδός λέξη απέκτησε τη σημερινή αρνητική χρειά, λόγω του χρωματισμού της ζωήςέννοιας που αποδόθηκε από την ''εκκλησία'', ώστε να διαχωρίσει την ορθή πίστη, από τις διάφορες αναφυούσες χριστιανικές ομολογίες. Ουσιαστικά αυτό συμβαίνει από την εποχή που η λέξη ''αίρεσις'' εκλαμβάνεται ως τεχνικός όρος. Γιαυτό το λόγο ο αρνητικός χρωματισμός της σημερινής έννοιας της λέξεως, δε διαφαίνεται στα ευαγγέλια, αν και την εποχή του Χριστού, οι [[Φαρισαίοι]], οι [[Σαδδουκαίοι]] και οι [[Εσσαίοι]] αποτελούσαν αιρέσεις του Ιουδαϊσμού. Κατά το δεύτερο αιώνα όμως λόγω της αύξησης του χριστιανικού ποιμνίου και την εμφάνισης πολλών δογματικών αποκλίσεων, οι αποστολικοί πατέρες, αλλά και απολογητές σταδιακά χρησιμοποίησαν τον όρο αυτό ώστε να καταδείξουν το στρεβλό και λάθος δογματικό προσδιορισμό, άλλων δογματικών προσεγγίσεων. == Η αίρεσηστην ορθόδοξη θεολογία == Κατά τους τρεις πρώτους αιώνες της ιστορικής της πορείας, η εκκλησία δεν γινόταν αποδεκτή από τους Χριστιανούςπαρουσιάζει συντεταγμένα σε όρους θεωρητικά σχήματα (δόγματα), όσον αφορά με σκοπό να καθορίσουν και να περιφρουρήσουν την πίστη τουςτης. Ως παράδειγμαΥπάρχει όμως η αποσπασματική προσπάθεια των πρώτων χριστιανών συγγραφέων, να αντιμετωπίσουν τις παραχαράξεις, βρίσκουμε οι οποίες αλλοιώνουν την εμπειρικά βιωμένη ζωή της κοινότητας. Οπωσδήποτε υπάρχει ήδη από τα λόγια πρώτα χρόνια μία προσπάθεια να εκφραστούν θεωρητικώς οι αλήθειες που βιώνονται από το σώμα της εκκλησίας, η γλώσσα αυτή όμως παρουσιάζει ποικιλομορφία, αφού κάθε φορά πρέπει να προσαρμοστεί στη γλωσσική, φιλοσοφική και πάλι διδακτική διδασκαλία της αίρεσης που αντιμετωπίζει. Έτσι ότι ονομάζεται σήμερα δόγμα, δεν είναι τίποτα περισσότερο από την προσπάθεια κατοχύρωσης της εμπειρίας της εκκλησίας, όταν προέκυψε η ιστορική απειλή της παραχάραξης τη αλήθειας, που αποτελεί διαστροφή τη ορθής βίωσης και σχέσης με το Θεό. Η λέξη αίρεση κατά βάση σημαίνει την επιλογή, αλλά στην ορθόδοξη εκκλησία περισσότερο εξέλαβε την έννοια του αποστόλου Παύλουαντιθέτου τη καθολικότητας. Εξου και οι αιρετικοί κατά βάση απολυτοποιούν μία πτυχή της βιωματικής βεβαιότητας της εκκλησίας, σχετικοποιώντας τις υπόλοιπες<ref>Χ. Γιανναράς, Το αλφαβητάρι της Πίστης, στις Πράξεις 24σελ. 32</κδ: 14: "κατά ref>. Η απολυτοποίηση αυτή είναι πάντοτε διανοητική-θεωρητική προτίμηση που συνήθως απλουστεύει και σχηματοποιεί την κατανόηση της εκκλησιαστικής αλήθειας, με τη βάση της να βρίσκεται στον εγωκεντρισμό και την οδόν ην λέγουσιν αίρεσιν ούτω λατρεύω τω πατρώω Θεω"παρά φύση κοινωνική κατάσταση του αιρεσιάρχη. Είναι σαφές ότι ο ίδιος δεν αποδεχόταν τη λέξη: Γι αυτό και κατά το [[Μέγας Βασίλειος|Μέγα Βασίλειο]], η αίρεση αποτελεί εναντίωση στο [[ευαγγέλιο]] και στην ''"αίρεσηυγιαίνουσα διδασκαλία"'', καινοτομία ''"περί την πίστην"'', η οποία απέδιδαν άλλοι τραυματίζει την εκκλησιαστική συνοχή<ref>Με την έννοια παρά φύση κοινωνικότητα, οι πατέρες καταδεικνύουν την έλλειψη προτεραιότητας να βρεθεί η λύση μέσα στην Χριστιανική Οδόεκκλησία και την εμμονή του αιρεσιάρχη σε ένα διαφορετικό δρόμο</ref>. Και εφ == Υποσημειώσεις == <div style="font-size:85%; -moz-column-count:2; column-count:2;"><references /></div> == Πηγές == * Κωνσταντίνου Σκουτέρη, '' όσον κάθε παρέκκλιση από τη μοναδική Οδό Σωτηρίας είναι εσφαλμένη"Ιστορία των Δογμάτων"'', Αθήνα 2004.* Χρήστος Γιανναράς, η λέξη ''"αίρεσηΤο αλφαβητάρι της Πίστης" απέκτησε για τους Χριστιανούς τη σημερινή κακή της έννοια'', Δόμος, Αθήνα 2006. [[Κατηγορία:Αιρέσεις|*]][[Κατηγορία:Θρησκευτικές πίστεις, παραδόσεις και κινήματα]][[Κατηγορία:Ζωτικά Άρθρα|Α]] [[en:Heresy]][[ro:Erezie]]